သမိုင္းတြင္ နာမည္ဆိုးျဖင့္ ေက်ာ္္္ၾကားသည့္ ဘုရင္
+++++++++++++++++++++++++++++
နရသီဟပေတ့မင္း နန္းတက္သည့္ ၁၂၅၆ ခုႏွစ္မွာပင္ ပထမဉီးဆုံး ဖ႐ိုဖရဲျဖစ္မႈ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ အေတြ႕အႀကဳံမရွိေသာ ဘုရင္သည္ အေနာက္ဖက္တြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ မက္ခ်ာဂီရိ ( မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ေက်ာက္ ျဖဴခ႐ိုင္) ႏွင့္ ေတာင္ဘက္တြင္ မုတၱမ ေဒသတို႔၏ ပုန္ကန္ျခားနားမႈကို ရင္ဆိုင္ရေလသည္။ မုတၱမပုန္ကန္ထႂကြ မႈကိုအလြယ္တကူ ႏွိမ္နင္းႏႈိင္ေသာ္လည္း၊ မက္ခ်ာဂီရိ ပုန္ကန္မႈကို ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္ႏွိမ္နင္းခဲ့ရေလသည္။ သို႔ေသာ္ လည္း မုတၱမက ၁၂၈၅
ခုႏွစ္တြင္ ဒုတိယတႀကိမ္ ပုန္ကန္ထႂကြျပန္ေလသည္။ သို႔ေသာ္ ဤ ဒုတိယတႀကိမ္တြင္ ေျမာက္ဘက္မွ ၿခိမ္းေျခာက္မႈကို ရင္ဆိုင္ေနရသည္ျဖစ္၍ မုတၱမပုန္ကန္မႈကို မည္သည့္အေရးယူမႈမွ မျပဳႏႈိင္ေခ်။ ယြမ္မင္းဆက္ မြန္ဂိုလ္းတို႔က ၁၂၇၁ ခုႏွစ္ႏွင့္ ၁၂၇၃ ခုႏွစ္တို႔တြင္ လက္ေဆာင္ပ႑ာဆက္သရန္ ေတာင္းဆိုေလ သည္။ နရသီဟပေတ့ ဘုရင္က ႏွစ္ႀကိမ္လုံးကို ျငင္းဆိုေလသည္။ ဒုတိယ အႀကိမ္ေစလႊတ္လိုက္ေသာ သံအဖြဲ႕ သည္ ပုဂံမွ အျပန္တြင္ ဒါးျပတို႔၏ သတ္ျဖတ္မႈကိုခံလိုက္ရသည္။
၁၂၇၅ - ၇၆ ခုႏွစ္မ်ားတြင္ မြန္ဂိုးလ္ စစ္တပ္သည္ စုန႔္မင္းဆက္ သစၥာေတာ္ခံမ်ား၊ ဒုကၡသည္မ်ားထြက္ေျပး လြတ္ေျမာက္ရာ ထြက္ေပါက္ကိုပိတ္ဆို႔သည့္အေနျဖင့္ ပုဂံ-ယူနန္နယ္စပ္ကို ခိုင္ခံ့ေအာင္သိမ္းသြင္းစည္း႐ုံး ပါသည္။ ထိုအစီအစဥ္၏ တစိတ္တပိုင္းအျဖစ္ ေကာင္းဂိုင္ ( Kaungai ) ( မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ယူနန္ျပည္နယ္ တက္ဟုန္ တိုင္း) ကိုလည္း သိမ္းသြင္းခဲ့ပါသည္။
ပုဂံ၏ စတင္တိုက္ခိုက္မႈႏွင့္ ငေဆာင္ခ်မ္းတိုက္ပြဲ
လက္ေဆာင္ပ႑ာဆက္သေစရန္ ေစလႊတ္လိုက္ေသာသံတမန္မ်ားအား မေခ်မငံဆက္ဆံမႈကို ကူဗေလခန္ ဘုရင္က ခ်က္ျခင္းတုန႔္ျပန္မႈ မျပဳခဲ့သျဖင့္ နရသီဟပေတ့မင္းသည္ မိမိကိုယ္ကိုပိုမိုစိတ္ခ်ယုံၾကည္လာသည္။ မြန္ဂိုလ္တို႔ထံ မၾကာေသးမီကမွ သစၥာေတာ္ခံလိုက္သည့္ ရွမ္းနယ္ ေကာင္းဂိုင္ ( Kaungai ) ကို ၁၂၇၇ ခုႏွစ္တြင္ တိုက္ဆင္ ၁၂၀ ပါဝင္သည့္ တပ္ေစလႊတ္ကာတိုက္ခိုက္ေလေတာ့သည္။ ထိုအခါ ကူဗေလခန္က ျမန္မာတို႔၏ရန္ ကို ကာကြယ္ရန္ ေဒသခံတပ္မ်ားကို အမိန႔္ေပးလိုက္ပါသည္။
ျမန္မာတပ္တြင္ ပါဝင္ေသာ တိုက္ဆင္မ်ားကို အထိတ္တလန႔္ျဖစ္ၾကသည့္ မြန္ဂိုးလ္ ျမင္းစီး-ေလးစစ္သည္ တို႔သည္ အစပိုင္းတြင္ ကစဥ့္ကလ်ားျဖင့္ ထိမ္းမႏိုင္သိမ္းမရျဖစ္ခဲ့ေသာ္လည္း၊ ယြမ္စစ္သူႀကီး ခုတူ ( Qutuq ) က တည္ၿငိမ္စြာျဖင့္ သူ၏စစ္သည္မ်ားကို ျမင္းေပၚမွဆင္းကာ အနီးပတ္ဝန္းက်င္ရွိ သစ္ေတာမ်ားအတြင္း လံထား ေစကာ ေလးျမႇားျဖင့္သာ တိုက္ခိုက္ရန္အမိန႔္ေပးေလသည္။ မြန္ဂိုးလ္စစ္သည္တို႔၏ ေလးခ်က္ေၾကာင့္ ျပင္းထန္ စြာထိခိုက္နာက်င္ေသာ ျမန္မာတိုက္ဆင္တို႔သည္ ႐ုန္းရင္းဆန္ခတ္ေျပးလႊားၾကလ်က္ ကိုယ့္တပ္ကိုျပန္နင္း ေလ ေတာ့သည္။ ဤအေျခအေနကို ခ်က္ျခင္းအခြင့္ေကာင္းယူကာ မြန္ဂိုးလ္စစ္သည္တို႔သည္ ျမန္မာစစ္ သည္မ်ားကို ဝင္ေရာက္တိုက္ခိုက္ေလရာ ျမန္မာတပ္ပ်က္ေလသည္။ ထိုတိုက္ပြဲမွာ ငေဆာင္ခ်မ္း ( မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ယူနန္ ျပည္နယ္ ရင္က်န္း ေဒသ ) တိုက္ပြဲျဖစ္သည္။
ျမန္မာတပ္သည္ တိုက္ပြဲတြင္ ရႈံးနိမ့္သြားေလရာ မြန္ဂိုးလ္တပ္တို႔က ပုဂံအင္ပိုင္ယာအတြင္းရွိ ဗန္းေမာ္ ေတာင္ၾကားးကို ကာကြယ္ထားသည့္ ေကာင္းစင္ေဒသအထိ ဆက္လက္ထိုးစစ္ဆင္တိုက္ခိုက္ေလေတာ့သည္။ စစ္ပြဲတြင္ မြန္ဂိုးလ္တို႔ အႏိုင္ရေသာ္လည္း စစ္သူႀကီးး ခုတူ ဒဏ္ရာရသြားသျဖင့္ ၁၂၇၈ ခုႏွစ္တြင္ ယူနန္နယ္သို႔ ျပန္လည္ ဆုတ္ခြာသြားပါသည္။ ၁၂၇၈ ခုႏွစ္ကုန္ပိုင္းတြင္ မြန္ဂိုးလ္တို႔သည္ ေကာင္းစင္ႏွင့္ ငေဆာင္ခ်မ္းတို႔တြင္ ခံတပ္မ်ားလာေရာက္တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကပါသည္။ (Than Tun 1964: 136–137)
မြန္ဂိုးလ္တို႔က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္ျခင္း (1283–85 )
၁၂၈၁ ခုႏွစ္တြင္ မြန္ဂိုးလ္ ဧကရာဇ္က နရသီဟပေတ့အား လက္ေဆာင္ပ႑ာဆက္သရန္ ထပ္မံေတာင္းဆို ျပန္ေလသည္။ နရသီဟပေတ့က ျငင္းဆန္လိုက္ျပန္သည့္အတြက္ ၁၂၈၃ ခုႏွစ္ စက္တဘၤာလတြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းကို က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္ရန္ အမိန႔္ေပးလိုက္ေလသည္။ ငေဆာင္ခ်မ္းအရပ္ရွိ ျမန္မာခံတပ္မွာ ၁၂၈၃ ခုႏွစ္ ဒီဇဘၤာလ ၃ ရက္ေန႔တြင္၎၊ ေကာင္းစင္ခံတပ္မွာ ဒီဇဘၤာလ ၉ ရက္ေန႔တြင္၎ မြန္ဂိုးလ္တို႔ လက္သို႔က် ေရာက္သြားေလသည္။ ၁၂၈၄ ခုႏွစ္ ေဖေဖၚဝါရီလ ၅ ရက္ေန႔တြင္ တေကာင္းကိုသိမ္းပိုက္လိုက္ၾကသည္။ သို႔ေသာ္လည္း ျမန္မာျပည္၏ အပူဒဏ္ကိုမခံႏႈိင္သျဖင့္ တေကာင္းမွ ျပန္လည္ဆုတ္ခြာသြားၾကရာ ေမလ ၁၀ ရက္ေန႔တြင္ ျမန္မာတို႔က တေကာင္းကို ျပန္လည္သိမ္းပိုက္ခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ၁၂၈၄-၈၅ ေျခာက္ေသြ႕ရာသီ တြင္ မြန္ဂိုးလ္တို႔က ထပ္မံတိုက္ခိုက္လာျပန္ရာ ၁၂၈၅ ခုႏွစ္ ေဖေဖၚဝါရီလတြင္ ဟန္လင္းအထိ ေရာက္ရွိခဲ့ၾက သည္။ မြန္ဂိုးလ္တို႔သည္ ပုဂံကိုခ်ီတက္ တိုက္ခိုက္ရန္ အမိန႔္မရခဲ့ေသာ္လည္း နရသီဟပေတ့မင္းမွာ ေၾကာက္လန႔္ သျဖင့္ ပုဂံကို ခုခံကာကြယ္ျခင္း မျပဳဘဲ ေအာက္ျမန္မာျပည္သို႔ ထြက္ေျပးေလသည္။
ေအာက္ျမန္မာႏိုင္ငံေရာက္ ျပည္ေျပး နရသီဟပေတ့
နရသီဟပေတ့သည္ ျပည္ၿမိဳ႕၏ အေနာက္ဖက္ လွည္းက်ား တြင္ ယာယီနန္းစိုက္ေလသည္။ သူက ၎၏ သားသုံးေယာက္ကို ပုသိမ္၊ ဒလႏွင့္ ျပည္ တို႔ကို အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ေပးထားေသာ္လည္း ၎တို႔၏ ေထာက္ခံမႈကို မရခဲ့ေခ်။ သူကလည္း ၎တို႔ကိုမယုံၾကည္ေပ။ သူ႔ႏွင့္ သူ၏အင္အားေသးငယ္လွေသာ စစ္တပ္ကိုလည္း မည္သူ ကမွ် အထင္မႀကီးၾကေခ်။ ထို႔ေၾကာင့္ မၾကာမီ ပဲခူးက ပုန္ကန္ထႂကြၿပီး ဘုရင့္တပ္မေတာ္ကို ႏွစ္ႀကိမ္တိုင္တိုင္ တိုက္ထုတ္ပစ္လိုက္သည္။ မုတၱမကလည္း ပုန္ကန္ထႂကြေလသည္။ ပဲခူးက ခြဲထြက္ပုန္ကန္ျခင္းမွာ ေအာက္ျမန္ မာႏိုင္ငံ အေရွ႕ျခမ္းတခုလုံး ပုန္ကန္ျခားနားသည့္သေဘာျဖစ္ေလသည္။ သူ၏ သားသုံးေယာက္က ေအာက္ျမန္ မာႏိုင္ငံ အေနာက္ျခမ္းတခုလုံးကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားဆဲျဖစ္သည္ဆိုေသာ္လည္း နရသီဟပေတ့က သားသုံးေယာက္ ၏ ေထာက္ခံမႈကို မယုံရဲေခ်။
မြန္ဂိုးလ္၏ အေႁခြအရံ ႏိုင္ငံအျဖစ္ သစၥာခံျခင္း ( ၁၂၈၇ )
၁၂၈၅ ခုႏွစ္ ဒီဇဘၤာလတြင္ နရသီဟပေတ့က ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ စစ္သူႀကီး အနႏၲ ပစၥည္း ႏွင့္ စစ္သူႀကီး မဟာ ဘို တို႔ကို စစ္ေျပၿငိမ္းခ်မ္းေရးျပဳလုပ္ရန္ မြန္ဂိုးလ္ စစ္သူႀကီးမ်ားရွိေနသည့္ ဟန္လင္းသို႔ေစလႊတ္ေလသည္။ ၎တို႔သိမ္းပိုက္ထားသည့္ ေျမာက္ပိုင္းျမန္မာႏိုင္ငံကို က်န္းျမန္ ( 征緬 ) ဟုအမည္ေပးလ်က္ အေစာင့္ေရွာက္ခံ ႏိုင္ငံ တခုအျဖစ္ တည္ေထာင္ေနသည့္ မြန္ဂိုးလ္စစ္သူႀကီးသည္ စစ္ေျပၿငိမ္းရန္ သေဘာတူေသာ္လည္း၊ လုံးဝ ဉႆုံလက္နက္ခ် အညံ့ခံရန္ ေတာင္းဆိုေလသည္။ ထို႔ျပင္ ၁၂၈၁ ခုႏွစ္ကေတာင္းဆိုခဲ့သည့္အတိုင္း မြန္ဂိုးလ္ ဧကရာဇ္ထံ တရားဝင္သံအဖြဲ႕ေစလႊတ္ရန္ထပ္မံေတာင္းဆိုေလသည္။ သို႔ျဖင့္ ၁၂၈၆ ခုႏွစ္ မတ္လ ၃ ရက္ေန႔တြင္ ႏွစ္ဘက္ယာယီ သေဘာတူညီခ်က္ ရရွိခဲ့ေလသည္။ သို႔ျဖင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံအလယ္ပိုင္းကို ျမန္က်ဳံး (緬中;) အျဖစ္ သတ္မွတ္ကာ ျမန္မာဘုရင္အေနျဖင့္ မြန္ဂိုးလ္ ဧကရာဇ္ထံ တရားဝင္သံအဖြဲ႕ေစလႊတ္ရမည္ျဖစ္ေလသည္။ (Wade 2009: 45)
အခ်ိန္အေတာ္ၾကာ ခ်င့္ခ်ိန္စဥ္းစားၿပီးေနာက္ ၁၂၈၆ ခုႏွစ္ ဂြၽန္လတြင္ မြန္ဂိုးလ္တို႔၏ ေတာင္းဆိုခ်က္ကို သေဘာတူလိုက္ၿပီး ရွင္ဒိသာပါေမာက္ ေခါင္းေဆာင္ေသာ သံကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕ကို ဧကရာဇ္နန္းေတာ္သို႔ ေစလႊတ္ လိုက္ေလသည္။ (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 148, footnote 10)
၁၂၈၇ ခုႏွစ္တြင္ သံအဖြဲ႕သည္ ေဘဂ်င္းသို႔ ေရာက္ရွိလာရာ ဧကရာဇ္က လက္ခံေတြ႕ဆုံသည္။ ျမန္မာသံအဖြဲ႕ သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို မြန္ဂိုးလ္အင္ပိုင္ယာ၏ လက္ေအာက္ခံႏိုင္ငံတခုျဖစ္ေၾကာင္း တရားဝင္ လက္ခံအသိ အမွတ္ျပဳၿပီး၊ ႏိုင္ငံတြင္း စိုက္ပ်ိဳးထြက္ကုန္ပမာဏအေပၚမူတည္ကာ ဘ႑ာေတာ္ဆက္ေၾကး ေပးေဆာင္ရန္ သေဘာတူညီေလသည္။ အထက္ျမန္မာႏိုင္ငံကို က်န္းျမန္ (( 征緬 ) ဟုဖြဲ႕စည္းၿပီး အလယ္ပိုင္းျမန္မာႏိုင္ငံကို ျမန္ က်ဳံး (緬中;) အျဖစ္ စည္း႐ုံး ဖြဲ႕စည္းရန္ သေဘာတူသည္။ အျပန္အလွန္အားျဖင့္ ဧကရာဇ္က ၎၏တပ္မ်ားကို ႐ုတ္သိမ္းေပးရန္ သေဘာတူညီသည္။ ျမန္မာသံအဖြဲ႕သည္ လွည္းက်ားသို႔ ၁၂၈၇ ခုႏွစ္ ေမလတြင္ ျပန္လည္ ေရာက္ရွိၿပီး သေဘာတူညီခ်က္ကို နရသီဟပေတာ့ထံ ေလွ်ာက္ထားတင္ျပသည္။ (Yazawin Thit Vol. 1 2012: 148, footnote 10)
ေနာက္တလခန႔္ အၾကာတြင္ ဘုရင္ႏွင့္ သူ၏ေနာက္လိုက္ေနာက္ပါ အဖြဲ႕ငယ္ေလးသည္ ပုဂံသို႔ထြက္ခြာလာ ခဲ့ၾကေလသည္။ လမ္းတြင္ သူ၏သားေတာ္တပါးျဖစ္သည့္ ျပည္ၿမိဳ႕စား သီဟသူ၏ ဖမ္းဆီးျခင္းကို ခံရၿပီး ၁၂၈၇ ခုႏွစ္ ဂ်ဴလိုင္လ ၁ ရက္ေန႔တြင္ အဆိပ္ေသာက္ သတ္ေသရန္ အတင္းအဓမၼ ေစခိုင္းျခင္းခံရေလသည္။ ျငင္းဆန္ ပါက ဒါးျဖင့္ ကြက္မ်က္ျခင္းကိုခံရမည္ျဖစ္သျဖင့္ “ ေနာင္ဘဝဆက္တိုင္း သားေယာက္က်ားကေလး မရလို ေၾကာင္း” ဆုေတာင္းကာ အဆိပ္ကိုမ်ိဳခ်လိုက္ၿပီးကိုယ့္ကိုကိုယ္ အဆုံးစီရင္ေလသည္။
နရသီဟပေတ့ ကြယ္လြန္သည္ႏွင့္ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀ ၾကာတည္တံ့ခိုင္ၿမဲခဲ့ေသာ ဧရာဝတီျမစ္ဝွမ္းေဒသႏွင့္ အဖ်ားအနားေဒသအေပၚ ပုဂံ ၏ အုပ္ခ်ဳပ္မႈသည္လည္း ၿပိဳကြဲေလေတာ့သည္။ ေအာက္ျမန္မာျပည္တြင္ ၁၂၈၇ ခုႏွစ္တြင္ မြန္တို႔၏ ဟံသာဝတီ ေပၚထြက္လာၿပီး၊ အေနာက္ဖက္တြင္ ရခိုင္တို႔ ကိုယ့္ထီးကိုယ့္နန္းႏွင့္ အုပ္ခ်ဳပ္လာ ၾကသည္။ ေျမာက္ဘက္အရပ္တြင္ မြန္ဂိုးလ္ တို႔ႏွင့္အတူ လိုက္လာပါလာေသာ ရွမ္းတို႔က ကခ်င္ေတာင္တန္း ေဒသႏွင့္ ရွမ္းေတာင္တန္ေဒသမ်ား၊ အေနာက္ဖက္ ေျမာက္ေဒသ မ်ားသို႔ ဝင္ေရာက္လႊမ္းမိုးလာၾကသည္။
မြန္ဂိုလ္းတို႔သည္ ၁၂၈၇ ခုႏွစ္တြင္ ေနာက္ထပ္တႀကီမ္က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္ျပန္ေလသည္။ မၾကာေသးမီက ျပဳလုပ္သည့္ သုေတသနရလဒ္မ်ားအရ ၎တို႔သည္ ပုဂံအထိမေရာက္ႏႈိင္ဟု ၫႊန္ျပေနသည္။ တိုက္ခိုက္ဖ်က္ဆီး မႈမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့ေသာ္လည္း အနည္းအက်ဥ္းမွ်သာ ျဖစ္ပုံရပါသည္။ နရသီဟပေတ့ မင္းကြယ္လြန္ၿပီးေနာက္တြင္ ပုဂံ၏ လက္ေအာက္ခံနယ္ပယ္မ်ားသည္ ပုန္ကန္ထႂကြၾကကာ ကိုယ့္လမ္းကိုယ္ေလွ်ာက္ၾကေလသည္။ ၁၂၈၅ ခုႏွစ္တြင္ ေတာင္ဘက္အရပ္ရွိ မုတၱမၿမိဳ႕စား ဝါရီ႐ူက ေအာက္ျမန္မာႏိုင္ငံရွိ မြန္တို႔ေနထိုင္ရာေဒသ ရာမညေဒသ (မြန္တို႔ဌာေန) ကို ၁၂၈၇ ခုႏွစ္ ဇႏၷဝါရီလ ၃၀ ရက္ေန႔တြင္ လြတ္လပ္ေရးေၾကျငာသည္။ အေနာက္ဖက္ေဒသတြင္ ရခိုင္ေဒသက လက္ေဆာင္ပ႑ာဆက္သျခင္းကို ရပ္စဲလိုက္ေလသည္။ (Harvey 1925: 68) မွန္နန္းရာဇဝင္၏ မွတ္တမ္းမ်ားအရ သံလြင္အေရွ႕ဖက္ျခမ္း ျပည္နယ္မ်ားျဖစ္သည့္ က်ိဳင္းဟုန္း၊ က်ိဳင္းတုန္ႏွင့္ ခ်င္းမိုင္ တို႔အပါ အဝင္ အေရွ႕ဖက္ပိုင္း နယ္ေျမေဒသမ်ားသည္ လက္ေဆာင္ပ႑ာ ဆက္ေၾကးေပးျခင္းကို ရပ္စဲလိုက္ၾကသည္ဟု ဆိုေလသည္။ (Hmannan Vol. 1 2003: 360) ဤသို႔ျဖင့္ ႏွစ္ေပါင္း၂၅၀ မွ်တည္တံ့ခိုင္ၿမဲခဲ့ေသာ ပုဂံ အင္ပိုင္ယာသည္ ၿပိဳလဲပ်က္စီးသြားေလေတာ့သည္။
သမိုင္းမွာခ်န္ထားရစ္တဲ့ မွတ္တမ္း
နရသီဟပေတ့မင္းသည္ မြန္ဂိုးလ္တို႔ကို ပုဂံမွ ခုခံတိုက္ခိုက္မႈမျပဳဘဲ ေတာင္ဘက္အရပ္သို႔ ထြက္ေျပးခဲ့သည့္ အတြက္ ျမန္မာ့သမိုင္းတြင္ “ တ႐ုတ္ေျပးမင္း” ဟု ရွက္ဖြယ္ ကင္ပြန္းတပ္ခံရေလသည္။ မွန္နန္းရာဇဝင္တြင္ သူ႔ကို “ အစားက်ဴးသူ” “ ေဒါသခက္ထန္သူ” “ေမာက္မာၿပီး မလိုမစၦိရိယမ်ားသူ” “ေလာဘရမက္ငမ္းငမ္းတက္ အလိုရမက္ႀကီးသူ” စသျဖင့္ မညႇာမတာ ပုံေဖၚေရးသားခဲ့သည္။ နရသီဟပေတ့မင္းသည္ တနပ္စာ စားေတာ္ ေခၚရာတြင္ ဟင္းခြက္ေပါင္း သုံးရာ ျပည့္မွ ေက်နပ္ေၾကာင္း မွတ္တမ္းမ်ားတြင္ေရးသားထားၾကသည့္အတြက္ ထိုအက်င့္ဆိုးက ပုဂံကို အုပ္စိုးခဲ့သည့္ မင္းမ်ားအၾကားတြင္ နာမည္ဆိုးျဖင့္ တြင္က်န္ရစ္ေလသည္။
သမိုင္းသုေတသီမ်ား၏ အျမင္အရမူ နရသီဟပေတ့မင္းသည္ ႏိုင္ငံကို စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ရာတြင္ ညံ့ဖ်င္းသူ ျဖစ္သည္ မွန္ေသာ္လည္း ပုဂံအင္ပိုင္ယာ က်ဆုံးျခင္းအတြက္ သူ႔တေယာက္တည္းအေပၚ အပစ္ပုံခ်ျခင္းမွာ မွ်တမႈ မရွိဟု ဆိုပါသည္။ ပုဂံ အင္ပိုင္ယာ၏ ခ်ိဳ႕ယြင္းအားနည္းခ်က္မ်ားမွာ သူ႔အရင္မင္းမ်ား လက္ထက္ ကတည္းက ရွည္ၾကာခိုင္မာစြာ ျဖစ္တည္လာခဲ့ၿပီးျဖစ္ေပသည္။